हिमाल ढुंगेल
नेपाली समाजमा भाद्र कृष्ण औँसीलाई ‘कुशे औँसी’ अर्थात् ‘बुबाको मुख हेर्ने दिन’का रूपमा मनाउने परम्परा छ। यस दिन छोराछोरीले आफ्ना बुबालाई भेटेर मिठाई, फलफूल, कपडा तथा अन्य उपहार दिएर सम्मान गर्ने चलन छ। टाढा रहेका सन्तानले फोन वा अन्य माध्यमबाट बुबालाई सम्झने र आशीर्वाद लिने गर्छन्। तर बुबाको मुख हेर्ने दिनको अर्थ केवल बुबाको अनुहार हेर्नु वा उपहार दिनुमा मात्र सीमित छैन।
बुबा परिवारको आधारस्तम्भका रूपमा हेरिन्छन्। सन्तानको भविष्य निर्माणका लागि आफ्नो इच्छा, रहर र सुख–सुविधा त्यागेर निरन्तर मेहनत गर्ने बुबाको योगदान धेरैपटक शब्दमा व्यक्त गर्न कठिन हुन्छ। सन्तानको शिक्षा, स्वास्थ्य, पालनपोषण र भविष्यका लागि बुबाले गरेको संघर्षको मूल्य कुनै उपहारले पूरा गर्न सक्दैन। त्यसैले कुशे औँसी बुबाले जीवनभर गरेको त्याग र समर्पण सम्झने अवसर पनि हो।
‘मुख हेर्ने’ भन्ने परम्पराभित्र एउटा गहिरो भाव लुकेको छ। बुबाको अनुहारमा आफ्नै बाल्यकाल देख्नु, उहाँको दुःख र संघर्ष बुझ्नु तथा उहाँसँग बिताउन पाएका क्षणलाई मूल्यवान् ठान्नु नै यसको वास्तविक अर्थ हो। बुबा वृद्ध हुँदै जाँदा उहाँलाई आर्थिक सहयोगभन्दा पनि सन्तानको समय, साथ, सम्मान र आत्मीयता अझ महत्वपूर्ण हुन सक्छ। त्यसैले वर्षमा एक दिन मात्र होइन, जीवनका हरेक दिन बुबाप्रति सम्मान र जिम्मेवारी देखाउनु आवश्यक छ।
आजको बदलिँदो जीवनशैलीका कारण धेरै सन्तान रोजगारी, अध्ययन वा अन्य कारणले घरदेखि टाढा छन्। यस्तो अवस्थामा प्रत्यक्ष भेट्न नसके पनि फोन गरेर कुराकानी गर्नु, उहाँको स्वास्थ्य र आवश्यकताबारे चासो राख्नु तथा आफू नजिक नभएको अनुभूति हुन नदिनु पनि बुबाको सम्मान हो।
त्यस्तै, बुबा यस संसारमा नरहनुभएको अवस्थामा पनि कुशे औँसी उहाँले दिएको संस्कार, शिक्षा र जीवनप्रतिको योगदान सम्झने दिन हो। उहाँका असल विचार र व्यवहारलाई आफ्नो जीवनमा निरन्तरता दिनु नै उहाँप्रतिको सच्चा श्रद्धाञ्जली बन्न सक्छ।
त्यसैले कुशे औँसी केवल ‘बुबाको मुख हेर्ने’ पर्व होइन। यो बुबालाई हेर्ने, बुझ्ने, सुन्ने, सम्मान गर्ने र उहाँले सन्तानका लागि गरेको त्यागप्रति कृतज्ञ हुने दिन हो। एउटा मिठो उपहारभन्दा आत्मीय व्यवहार ठूलो हुन्छ र एक दिनको सम्मानभन्दा जीवनभरको सम्मान महत्वपूर्ण हुन्छ। कुशे औँसीले हरेक सन्तानलाई यही सन्देश दिन्छ—बुबाको अनुहार हेर्नु मात्र होइन, उहाँको मन पनि बुझौँ।
