फारसको खाडी क्षेत्रमा लामो समयदेखि जारी तनाव अन्त्य गर्ने उद्देश्यका साथ संयुक्त राज्य अमेरिका र इरानबीच एक महत्वपूर्ण शान्ति सम्झौता भएको छ। दुवै पक्षले लेबनानसहित सबै मोर्चामा सैन्य गतिविधि तत्काल र स्थायी रूपमा रोक्ने सहमति गरेका छन्।
वार्ताको मध्यस्थता गरिरहेका पाकिस्तानका प्रधानमन्त्री शहबाज शरीफले सामाजिक सञ्जाल ‘एक्स’ मार्फत सम्झौता सम्पन्न भएको औपचारिक जानकारी दिनुभएको हो। अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले पनि ‘ट्रुथ सोसल’ मार्फत सम्झौताको पुष्टि गर्दै यसले सम्पूर्ण क्षेत्रमा शान्ति र सुरक्षा ल्याउने विश्वास व्यक्त गर्नुभएको छ। उता इरानका उपविदेशमन्त्री काजेम घरिबाबादीले कतारी मध्यस्थकर्ताहरूको सहयोगमा तेहरानमा ‘इस्लामाबाद समझदारीपत्र’ को मस्यौदा तयार भएको पुष्टि गर्नुभएको छ।
इरानी उपविदेशमन्त्री घरिबाबादीका अनुसार आगामी ६० दिनभित्र अन्तिम सम्झौताका लागि वार्ता हुनेछ, जसमा इरानमाथिका सबै प्रतिबन्धहरू हटाउने विषय मुख्य प्राथमिकतामा रहनेछ। अर्धसरकारी समाचार संस्था मेहरका अनुसार अन्तिम वार्ताअघि इरानको रोक्का गरिएको सम्पत्तिको आधा हिस्सा फुकुवा गर्नुपर्ने र तेल आपूर्तिमाथिको प्रतिबन्ध हट्नुपर्ने सर्त इरानले राखेको छ। यता राष्ट्रपति ट्रम्पले भने अन्तिम आणविक सम्झौता हुन नसके अमेरिका पुनः सैन्य कारबाहीमा जान सक्ने चेतावनी दिनुभएको छ।
यसैबीच, सम्झौताको घोषणा लगत्तै एसियाली बजारमा तेलको मूल्यमा गिरावट आएको छ भने विश्व व्यापारका लागि रणनीतिक रूपमा महत्त्वपूर्ण मानिएको होर्मुज जलघाँटी पुनः सञ्चालनको तयारी सुरु भएको छ। बेलायत, फ्रान्स, जर्मनी र इटालीका नेताहरूले संयुक्त वक्तव्य जारी गर्दै यो शान्ति प्रयासलाई सफल बनाउन मिलेर काम गर्ने प्रतिबद्धता जनाएका छन्। फ्रान्सका राष्ट्रपति इमानुएल म्याक्रोँले आगामी जी–७ शिखर सम्मेलनमा होर्मुज जलघाँटीलाई दीर्घकालीन रूपमा खुला राख्ने विषयमा छलफल हुने जानकारी दिनुभएको छ। यो सम्झौतालाई आगामी दिनमा संयुक्त राष्ट्र सुरक्षा परिषद्को प्रस्तावमार्फत अनुमोदन गर्ने योजना रहेको बताइएको छ।
