काठमाडौं । नेकपा एमालेकी पूर्वउपाध्यक्ष तथा पूर्वराष्ट्रपति विद्यादेवी भण्डारीले नेपालको राजनीतिक दलहरूलाई गम्भीर प्रश्न उठाएकी छन्। मदन भण्डारी ७५औँ स्मृति दिवसको अवसरमा आयोजित कार्यक्रममा बोल्दै उनले दलहरूले संविधान, शिक्षा, रोजगार, अर्थतन्त्र र विकेन्द्रीकरणसम्बन्धी जिम्मेवारी पूरा नगरेको बताइन्।
भण्डारीले मुलुकमा राजनीतिक परिवर्तन भए पनि जनताको अपेक्षा अनुसार दलहरूले काम नगरेको गुनासो पोख्दै भने, “जिम्मेवारी, जवाफदेहिता भनेको राजनीतिक दलहरूको हो। अहिले सबै कुरा नजिकबाट हेरिरहेको छु। बेरोजगारीले युवाहरू रोजगारी खोज्न विदेश जान बाध्य छन्। राष्ट्रिय पुँजी र उद्योगहरू विस्थापित हुँदै गएका छन्।”
उनले दलभित्र फस्टाएको विकृति र प्रणालीगत कमजोरीलाई पनि औँल्याइन्। भण्डारीले भनिन्, “राजनीतिक दलहरूले संस्थागत र प्रणालीगत ढंगले काम गर्न सकेका छैनन्। संसद निरीह बनेको छ। कानुन समयमै बन्न सकेको छैन। शिक्षा प्रणाली कपी–पेस्टमा चलेको छ, जसले युवाहरूलाई पलायनतर्फ धकेलिरहेको छ।”
पूर्वराष्ट्रपतिले ठूला दलहरूले संविधान संशोधन गर्न सहमति जनाएको भए पनि त्यसमा ठोस छलफल नभएको उल्लेख गरिन्। “संविधानबारे प्रश्न उठाएर दलहरूले छलफल नगर्नु जिम्मेवारी नबुझेको हो,” उनले भनिन्।
एमालेको ऐतिहासिक पृष्ठभूमि सम्झँदै भण्डारीले आफू कम्युनिस्ट सदस्य भएर राजनीतिक यात्रा सुरु गरेको र एमाले बन्नुअघि मालेमा रहेर काम गरेको बताइन्। उनले वर्तमान एमालेलाई ‘ब्रान्ड’ मात्र भएको टिप्पणी गर्दै भनिन्, “नेपाली कम्युनिस्ट पार्टीहरू धेरै छन्, त्यसैले आफू चिनिन थर वा नाम प्रयोग भइरहेको हो।”
भण्डारीले दलहरूमा विकेन्द्रीकरणको कमी र माथि–माथि निर्णय हुने प्रवृत्तिलाई चिन्ता व्यक्त गर्दै भने, “साना निर्णयसमेत माथिबाट नेताहरूले निर्देशन गर्छन्। दलहरूले राष्ट्रिय हितमा समर्पित भएर काम गर्न सकेका छैनन्।”
अर्थतन्त्र र रोजगारीको विषयमा भण्डारीले मुलुकको स्थिति उल्टो बाटोमा रहेको बताइन्। “प्राकृतिक स्रोत पर्याप्त छ, उद्योग विकास हुन सकेको छैन। आयातमा निर्भर रहँदा वैदेशिक ऋण बढिरहेको छ। राष्ट्रिय पुँजी फस्टाउन सकेको छैन।”
पूर्वराष्ट्रपतिले दलहरूभित्र प्रजातान्त्रिक प्रणाली कमजोर भएको र पार्टीभित्र सीमित व्यक्तिहरूको लागि मात्रै लाभ सुनिश्चित भएको उल्लेख गरिन्। उनले राज्यका सबै अंगहरू व्यवस्थित ढंगले सञ्चालन नभएको र जनता समस्या समाधानका लागि छलफल गर्न नसक्ने अवस्थामा रहेको चेतावनी दिइन्।
भण्डारीले नयाँ पुस्तालाई वैचारिक रूपमा सुसंगठित गर्न आवश्यक रहेको बताउँदै जबजको सिद्धान्तको सान्दर्भिकता अझै कायम रहेको औँल्याइन्। “जबजको नीति अनुसार काम भए मुलुक सु–सम्पन्न भएर अगाडि बढ्न सक्छ,” उनले भनिन्।
पूर्वराष्ट्रपतिले माधव नेपाल र रवि लामिछानेजस्ता सांसदलाई आरोप लाग्दा तत्काल निलम्बन गर्नु लोकतान्त्रिक नहुने धारणा राख्दै भने, “निर्वाचित प्रतिनिधि माथि आरोप पुष्टि नभएसम्म पद जाने व्यवस्था गर्न नहुने हो।”
भण्डारीले आफ्नै पार्टी नेकपा एमालेसँगको सम्बन्ध स्पष्ट पार्दै भनिन्, “मैले ४५ वर्ष पहिले सदस्यता लिएको थिएँ। म निरन्तर एमालेकै कार्यकर्ता हुँ र मार्गदर्शक सिद्धान्त अनुसार काम गरिरहेको छु।”
