रामेछाप, २२ वर्षअघि भएको दोरम्बा हत्याकाण्डको स्मृति दिवस यस वर्ष सुनसान रह्यो । विगतमा हरेक वर्ष दोरम्बाको डाँडाकटेरीमै विशेष कार्यक्रम हुने गरेको स्मरण दिवस यसपटक भने सदरमुकाम मन्थलीमा मात्र अन्तरक्रिया गरेर मनाइयो । माओवादी केन्द्रले आफ्नै इतिहासलाई बिर्सँदै गएको टिप्पणी स्थानीयमा बलियोसँग उठ्न थालेको छ । विगतका वर्षहरुमा दोरम्बाको डाँडाकटेरीमै स्मृति दिवसका विशेष कार्यक्रम हुने गर्थे । सो स्थलमा पार्टी अध्यक्ष पुष्पकमल दाहाल ‘प्रचण्ड’सहित शीर्ष नेताहरू समेत उपस्थित हुने गरेका थिए । तर यसपटक भने डाँडाकटेरी सुनसान रह्यो र मन्थलीमा कार्यक्रम सम्पन्न गरियो ।
२०६० साल साउन ३१ गते बिहान, बैठक र वैवाहिक भोज तयारी भइरहेका घरलाई सेनाले घेराबन्दी गरी बाहिर रहेका एक माओवादीलाई ढाल्यो । बाँकी १९ जनालाई नियन्त्रणमा लिएर हात बाँधेर डाँडाकटेरी पुर्याइयो । त्यहाँ लाइनमा उभ्याएर गोली वर्षाइयो ।
त्यस घटनामा स्थानीय युवराज मोक्तान, उनका छोरा लीला मोक्तानसहित २१ जनाको ज्यान गयो । त्यसपछि माओवादीले युद्धविराम भङ्ग भएको घोषणा गरे ।
तर त्यतिले पीडा टुंगिएन । सेनाको कारबाहीपछि माओवादी पक्षबाट पनि ‘सुराकी गरेको’ आरोपमा गाउँकै केही मानिसहरूलाई सजाय दिइयो । गाउँ सुनसान बन्यो, धेरै परिवार विस्थापित भए, आजसम्म पनि सबै फर्किएका छैनन् । आज डाँडाकटेरीमा एउटा स्मारक बनेको छ । तर पीडित परिवारका लागि त्यो पर्याप्त छैन । उनीहरू अझै न्यायको प्रतीक्षामा छन् ।
यसवर्षको स्मृति दिवसमा मन्थलीमा आयोजित अन्तरक्रिया कार्यक्रममा माओवादी नेता श्यामकुमार श्रेष्ठ, डिल्लीमान तामाङ, मैनकुमार मोक्तानलगायतले हत्याकाण्ड स्मरण गरे । नेपाली काँग्रेस, एमालेका नेताहरू र मानवअधिकारकर्मीहरूले पनि पीडित परिवार अझै न्यायविहीन रहेकोमा जोड दिए ।
डाँडाकटेरी सुनसान रहँदा स्मृति दिवस “औपचारिकता मात्र” मा सीमित भएको देखिन्छ । स्थानीयहरूको भनाइमा, माओवादी नेतृत्व आफैंले आफ्नै इतिहासलाई क्रमशः खुम्च्याउँदै लगेको सन्देश यस वर्षको स्मृति दिवसले दिएको छ ।
