सिन्धुली । महाभारतको पहाड छिचोल्दै जब गोलन्जोर गाउँपालिका–४ का बगैँचातिर नजर पुग्छ, त्यो दृश्य नै पहेँलो राङ्गले रङ्गिएको देखिन्छ। जुनार–सुन्तलाले ढाकिएका बोटबिरुवाहरू, बगैँचामा गुञ्जिएको किसानको चहलपहल र बजारको आशामा प्रतीक्षा गरिरहेका फलहरू—यसैबीच सुरु भएको छ तीनदिने ‘जुनार महोत्सव’। आज प्रदेशका कृषि तथा पशुपन्छीमन्त्री मधुसुदन पौडेल र उद्योग–वाणिज्य तथा भूमि–प्रशासनमन्त्री बिन्दु श्रेष्ठले संयुक्त रूपमा महोत्सव उद्घाटन गरेपछि गाउँको माहोल झनै रमाइलो बनेको छ।

जुनारको उत्पादन र सम्भावना जति बढ्दै गएको छ, त्यति नै गहिरो भएको छ किसानको गुनासो—“सडक राम्रो भए, मेहनतले उब्जाएको फल कुहिएर नजाने थियो।” यही पीडा, यही अपेक्षा र यही सपना बोकेर ‘जुनार महोत्सव’ आयोजना गरिएको बताइन्छ। बगैँचाबाट बजारसम्म जुनार पु¥याउने बाटो वर्षौँदेखि अधूरो छ, र यही विषय महोत्सवको केन्द्रमा रहेको छ।

गोलन्जोरलाई सरकारले पहिल्यै ‘सुपर जोन’ घोषणा गरिसकेको छ। हावापानी अनुकूल भएपछि सातै वडामा जुनार÷सुन्तला फल्छ। किसानका बगैँचामा सयौँदेखि हजारौँ बोट छन्, केही किसानका बोटले एउटा सिजनमै २० हजार रुपैयाँभन्दा बढी आम्दानी दिएको अनुभव पनि छ। खेतबारीमा सुन्तलाको गन्ध मिसिएको हावामा किसानले आफ्नो भविष्य देखिरहेका छन्—तर त्यो भविष्य त्यत्तिकै उज्यालो बन्न सडकले साथ दिनुपर्छ।

महोत्सवले स्थानीय उत्पादनलाई प्रदर्शनीमार्फत विस्तृत रूपले देखाएको छ। स्टल–स्टलमा जुस, स्क्वास, जाम, जेली, क्यान्डीदेखि अन्य परिकार राखिएका छन्। भेटघाटमा किसान र विज्ञबीच नयाँ प्रविधि, रोग–किरा नियन्त्रण, उत्पादन विस्तार र बजार पहुँचबारे छलफल भइरहेको छ। सहरबाट आएका पाहुनाले बगैँचामै गएर फल टिप्ने अनुभव लिँदैछन्, जसले ग्रामीण पर्यटनको सम्भावना झनै बढाएको छ।

सरकारी तथ्यांकले जिल्लामा करिब ३६ करोड मूल्यबराबरको जुनार कारोबार भएको देखाए पनि सहकारी संस्था र स्थानीय किसानका हिसाबले कारोबार ७५ करोड रुपैयाँको हाराहारीमा पुग्छ। गोलन्जोरमा मात्रै एक हजार हेक्टरभन्दा बढी क्षेत्रफलमा जुनार÷सुन्तला फल्छ। महाभारत क्षेत्रका गाउँघरमा अहिले जुनारले नयाँ पहिचान मात्रै दिएको छैन, युवालाई काम गर्ने आधार पनि बनाइदिएको छ।

साथै, चिस्यान केन्द्र निर्माणपछि बजार व्यवस्थापन सहज बन्दै गएको छ। जिल्लामा करिब १५ वटा चिस्यान केन्द्र सञ्चालनमा छन्, जसले एक हजार २०० मेट्रिक टनसम्म जोगाएर राख्न सक्ने क्षमता राख्छन्। अब किसानले चाडो टिपे पनि फल खराब हुनुपर्ने डर कम हुँदै गएको छ। तर, सडक बिग्रँदा त्यो मेहनत फुकुको रूपमा जाने गुनासो अझै उस्तै छ।

जुनार उत्पादन र बजार विस्तारको यात्रा सुरु भएको धेरै वर्ष भयो। तर किसानको मुख्य माग अझै अधूरो छ—धापचौकीदेखि बाहुनतिल्पुङसम्मको महाभारत कृषि करिडोर कालोपत्रे हुन सकेन भने जुनारको राजधानी भन्ने अभिप्राय पनि पूर्ण हुँदैन भन्ने उनीहरूको धारणा छ।
महोत्सवको उद्घाटनमा जनप्रतिनिधिहरूले पनि किसानको आवाज सुन्न सरकार गम्भीर हुनुपर्छ भन्दै बजार विस्तार, गुणस्तर सुधार र अन्तरराष्ट्रियस्तरमा जुनार पु¥याउन दीर्घकालीन योजना आवश्यक रहेको उल्लेख गरे।

तीन दिनसम्म चल्ने महोत्सवले न केवल फलफूलको चहलपहल बढाएको छ, यसले किसानको पीडा, सम्भावना र भविष्य सबैलाई एउटै मञ्चमा राखेर सरकारको ध्यानाकर्षण गर्ने प्रयास गरेको छ। गोलन्जोरका पहेँलपुर बगैँचाले यही सन्देश दिइरहेका छन्